Yine uzun zamandır işten gucten basımı alıp blog’a yonelememiştim, fırsat bu fırsat bir kac gunde zaman buldukca facebook uygulama mimarisini ve .net ile nasıl bu mimariye uygun uygulama geliştirilecegini yazacagım. Öncelikle facebookla baslayayım.
En basta facebookda su kadar milyon kayıtlı kullanıcı var vs. hikayelerini geciyorum. cunku yazılım geliştirici olarak bakınca facebook un en önemli noktası barındırdıgı kişiler den öte kurulu mimarisi. web 2.0 diyenler olur ajax’ın son noktası diyenler olur benim gorusum su ki sitenin kendi basına bir logic barındırması, salt bir yapay zeka uygulaması gibi sekillendirilmesi ve 3. partiye izin veren yapısı rakiplerine acık ara fark atması icin gayet yeterli. Şimdi bu yapay zeka kısmından cok 3. parti yazılım desteginden bahsedeyim.
Facebookda hesap acınca hemen farkedilen ilk nokta, 3. parti yazılımlar. turlu turlu binlerce yazılım facebook uzerinden yayın yapmakta. herturlu amaca hizmet edeni mevcut. 10 milyonlarla ifade edilen kullanıcıya sahip yazılımlar mevcut ki, facebook platformunda yazılım geliştirmenin en avantajlı yanı bu herhalde, cunku cok kotu bir yazılıma dahi sahip olsanız kısa zamanda binlere ulaşmanız cok kolay. Hatta gecenlerde oldugu gibi calısmasa bile fenomen olabilen “kim bakmıs” gibi örnekler dahi mevcut. Önce yapıdan biraz bahsedeyim:
Facebook site olarak uygulama geliştiricilerine ana iki temel arac sunuyor, birisi uygulama katmanı olan API, digeri ise bu katmanda facebookla ortak dili saglayan FBML yani facebook markup language. Bir uygulama geliştirmeye baslarken ilk olarak developer uygulamasını profilinize ekliyorsunuz. sonra developer uygulamasından yeni bir uygulama yarat seceneğinden uygulamanızı yaratıyorsunuz. uygulama yaratılınca size bir appkey veriliyor ki bu key size özel olarak üretilmiş ve her API yurutmenizde kullanacagınız ana parametre olan key. bu key ile birlikte bir de secret key veriliyor bu da app key ile birlikte API yurutmelerinizdeki özel anahtarınız oluyor. Appkey diger kullanıcılar tarafından rahatlıkla erişilebilen bir key, ancak secret key sadece sizin bilmeniz gereken bir anahtar. bu ikili butun API cagrımlarınızda ana iki parametreniz.
Uygulama eklerken size sorulan ana bir kac soru var birincisi app icin bir isim ve yol secmeniz. bu yol http://apps.facebook.com/uygulamaadı seklindeki uygulama ana yolunuzun sonundaki klasor adı. bir de ek olarak bu klasore gelen isteklerin yonlendirilecegi adres var bu da sizin uygulamanızın host edildigi adres. ister bir adres isterseniz direkt bir dosya adı verebilirsiniz. mesela http://12.34.56.78/facebookapp/ verdiniz diyelim. o zaman http://apps.facebook.com/uygulamaadı/x.aspx istenildiginde facebook bu istegi direkt olarak http://12.34.56.78/facebookapp/x.aspx seklinde sizden istiyor ve karsısında aldıgı FBML yi parse edip kullancıya gösteriyor. Facebookdaki uygulamaların ana iki kısmı olan Canvas ve Profile den Canvas bu sekilde calısıyor. Uygulama ayarlarında sol link adresi, help adresi vs. belirttiginiz tum adresler sizin hostunuzdan verilen adresler olarak FBML cevapları alınıp site icerisindeki kısımda (canvas) gösteriliyor.
Profile de ise olay biraz daha farklı. Profile profil sayfanızdaki genis (wide) ya da dar (narrow) olarak belirtilen profil kutucugunun iceriginin ayarlanması kısmı. 2 sekilde yönetilebiliyor. Birincisi statik olarak canvas cagırımlarında API kullanarak SetFBML fonksiyonu ile, yada dinamik içerikler icin yine API yardımıyla SetFBML cagırırken <fb:ref> etiketi ile. iki yontemde de profil sayfasında gösterilecek icerik FBML olarak API ile sisteme yazılıyor.
devam edecek…
Post a Comment