İlginç bir şey öğrendiğim, (aslında saçma sapan bağlantısız şeylerle çalkalandığım bir gün oldu bugün: naçizane 16 haziran günü, geri kalanını başka bir postla aktarırım ancak) programlama adına, daha doğrusu genel kültür adına öğrendiğim bir terminolojiyi anlatayım bu postta,
Kelimemiz “transliteration” yani (yarım yamalak türkçe bilgimle çevirirsem) “dil geçişsel yazım”, tam bir tdk çevirisi oldu farkındayım ama bana göre en mantıklı çevirimi budur.
Şimdi elimizde x dilde yazılmıs bir kelime var mesela ABC olsun. bu ABC nin x dilindeki okunuşunu y dili ile yazmaya transliterasyon denilmekteymiş. Ne alaka öğrendim ben bunu: oldukça fazla dilli bir siteye arapçayı da dahil edeceğim, ancak içerik başlıkları sayfa url lerinde görüntülenmekte, fransızca, ingilizce … latin alfabesi kullandığından url ye donusurken ufak tefek rötüşler geçiriyor o kadar, ancak arapçanın hem sağdan sola ters yazımı hemde latin alfabesi kullanmayışı beni buralara getirdi. O zaman nasıl olacak: mesela bir arapça kelime gelince bunun karakterlerinin arapça dilindeki okunuşunu bulacağız, sonra bu okunuşları latin sistemine cevirecegiz.
Anlattığım kadar kolay olsaydı bu kadar yazıyı yazmazdım anlaşılabileceği üzere, bazı sorunlar var her zaman olduğu gibi, bir kere arapça da öğrendiğim kadarıyla değişik bir sesli karakter sorunu var, incelediğim örneklerde gördüm ki, arapçada genellikle sesli karakterler yazılmıyor, okuyana göre sesli karakterler ekleniyor, saçma olduğunun farkındayım ancak hem bu işi yaptıklarını iddia eden motorlardaki denemelerimde hemde harf değişim tablolarını incelediğimde elif dışında sesli harf görmüş değilim, elif’de a yerine kullanılıyor, ancak kelimeler okunurken sesliler bir den varoluyorlar. Ancak siz değişim tablosundan faydalanıp “dil geçişsel yazım”da (vay be) bulunduğunuzda sesli karakter büyük oranda bulunmuyorlar gereken yerlerde, mesela “Cezayir” yazımında ( الجزائر ) en başta ve ortada iki tane elif karakteri var, görüldüğü üzere dik çubuk gibi olan karakter. Translitere edilmiş hali bu kelimenin “al-Jazā’ir” en baştaki elif ve yanındaki tablodan alınca “al” oluyor tamam mantıklı ancak sonra devam eden “j” “z” arasında bir sesli yok, araya a harfini biz ekliyoruz. Devam edince diğer elif le “z” ve devamdaki “r” karakterleri arasında da sesli yok ve elif başta “a” okunurken burada “ai” olarak okunuyor.
Önceki çözümleri uzun uzun araştırdım, ancak tam bir çözüm açıkcası yok, herkes bazı şeyleri yok sayıp bir standart oluşturmuş kendince, hiç biri tam bir çözüm değil, şimdiye kadar 13 ayrı tablo olduğu yazıyor wikipedia da, tek tek baktığımda hiç birinin derdime derman olabileceğini söyleyemem, genel olarak iktisatta öğrendiğimiz gibi “ceteris paribus deyip geç” yapmışlar bir bakıma,
Post a Comment